Hoe jonge kinderen prikkels verwerken

“Waarom is mijn kindje na een druk feestje helemaal overstuur?”
“Waarom reageert hij zo heftig op lawaai?”
“Hoe komt het dat ze na school zo moe of boos is?”

Jonge kinderen krijgen elke dag enorm veel prikkels binnen. Geluiden, bewegingen, licht, geuren, emoties, verwachtingen, sociale contacten… Hun hersenen zijn voortdurend bezig met al die informatie te verwerken. Alleen lukt dat nog niet altijd even vlot.

Wat zijn prikkels eigenlijk?

Prikkels zijn alle dingen die kinderen zien, horen, voelen, ruiken of ervaren. Denk bijvoorbeeld aan:

• drukte in een turnzaal,
• muziek of geroezemoes,
• felle lichten,
• nieuwe mensen,
• kleding die niet fijn aanvoelt,
• emoties van anderen,
• of veel activiteiten na elkaar.

Waar volwassenen vaak automatisch filteren wat belangrijk is, zijn jonge kinderen dit nog volop aan het leren.

Waarom reageren kinderen soms zo sterk?

Het zenuwstelsel van jonge kinderen is nog volop in ontwikkeling. Daardoor kunnen sommige prikkels heel intens binnenkomen.

Dat kan zich op verschillende manieren tonen:

• sneller boos of emotioneel worden,
• moeilijk kunnen stilzitten,
• terugtrekken of net heel druk worden,
• huilen zonder duidelijke reden,
• moeilijk afscheid nemen,
• sneller moe zijn,
• of “ontploffen” na een drukke dag.

Vaak denken we dan dat een kindje lastig doet, maar eigenlijk zien we meestal een kindje dat probeert om alle indrukken te verwerken.

Elk kindje verwerkt prikkels anders

Sommige kinderen zoeken veel beweging en avontuur op. Andere kinderen hebben net meer rust en voorspelbaarheid nodig. Geen enkel kind verwerkt prikkels exact hetzelfde.

Ook leeftijd speelt een grote rol. Jonge peuters en kleuters hebben vaak nog veel ondersteuning nodig om tot rust te komen na drukke momenten.

Wat helpt jonge kinderen?

Kinderen hoeven niet beschermd te worden tegen alle prikkels. Wel helpt het wanneer ze voldoende ondersteuning krijgen om ermee om te gaan.

Wat vaak helpt:

• voldoende rustmomenten,
• duidelijke routines,
• voorspelbaarheid,
• beweging tussendoor,
• nabijheid van een vertrouwde volwassene,
• emoties benoemen,
• sensorisch voelen (zoals een bak rijst, handen onder de kraan, in bad gaan,…)
• en niet te veel verwachtingen tegelijk.

Ook bewegen speelt hierin een belangrijke rol. Via beweging leren kinderen hun lichaam beter voelen, spanning reguleren en opnieuw rust vinden.

Hoe wij hier tijdens de lessen rekening mee houden

Tijdens onze lessen proberen we bewust aandacht te hebben voor prikkelverwerking. We werken met herkenbare structuren, duidelijke overgangen en voldoende afwisseling tussen actie en rust.

We merken vaak dat kinderen zich veiliger voelen wanneer ze weten wat er komt. Vanuit die veiligheid ontstaat er meer ruimte om te ontdekken, te bewegen en te groeien.

Want achter druk gedrag, emoties of spanning zit vaak geen “moeilijk gedrag”, maar gewoon een jong kindje dat nog volop leert omgaan met alle indrukken van de wereld rondom zich.